Καθορισμός γνωστικών πεδίων για την εφαρμογή του μοντέλου SBIRT για τη χρήση αλκοόλ στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας: Μια Μελέτη Delphi.

Το αλκοόλ αποτελεί τοξική, ψυχοδραστική και εξαρτησιογόνο ουσία και ήδη από το 1988 έχει ταξινομηθεί από το International Agency for Research on Cancer (IARC) ως καρκινογόνος παράγοντας ομάδας 1. Η χρήση αλκοόλ σχετίζεται με περισσότερες από 200 νοσολογικές οντότητες, μεταξύ των οποίων καρκίνοι, καρδιαγγειακά νοσήματα, τραυματισμοί, διαταραχές ψυχικής υγείας κ.α. Είναι πλέον τεκμηριωμένο ότι δεν υπάρχει ασφαλές όριο κατανάλωσης και ότι οι κίνδυνοι για την υγεία ξεκινούν από την πρώτη γουλιά (WHO, 2023). 

Η χρήση αλκοόλ αποτελεί έναν από τους κυριότερους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου παγκοσμίως, με την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ) να κατέχει καίριο ρόλο στην έγκαιρη ανίχνευση και διαχείριση της χρήσης αλκοόλ και των επιβλαβών συνεπειών της, λόγω τόσο της άμεσης επαφής της ΠΦΥ με την κοινότητα και της προσβασιμότητας των υπηρεσιών της, όσο και της συνέχειας στη φροντίδα και της ανάπτυξης σχέσης εμπιστοσύνης με τα άτομα.

Το μοντέλο SBIRT (Screening, Brief Intervention, Referral to Treatment) έχει προταθεί και τεκμηριωθεί ως μια υψηλής αποτελεσματικότητας και χαμηλού κόστους, εφαρμόσιμη προσέγγιση για την έγκαιρη ανίχνευση της χρήσης αλκοόλ και την πρώιμη παρέμβαση σε επίπεδο ΠΦΥ. Ωστόσο, η εφαρμογή του μοντέλου στο πλαίσιο της ΠΦΥ, ιδιαίτερα στη χώρα μας παραμένει περιορισμένη. Επιπλέον, ο σχεδιασμός στοχευμένων εκπαιδευτικών παρεμβάσεων και η αξιολόγηση της γνωστικής επάρκειας των επαγγελματιών υγείας παραμένουν δυσχερείς κυρίως λόγω της έλλειψης σαφούς καθορισμού των απαραίτητων γνωστικών πεδίων για την αποτελεσματική εφαρμογή του μοντέλου SBIRT για τη χρήση αλκοόλ στην ΠΦΥ.
   

  Η Μελέτη

Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι ο προσδιορισμός των απαραίτητων γνωστικών πεδίων που επιτρέπουν στους/στις ιατρούς της ΠΦΥ να εφαρμόζουν αποτελεσματικά το μοντέλο SBIRT (Screening, Brief Intervention, Referral to Treatment) για τη διαχείριση της χρήσης αλκοόλ στον ενήλικο πληθυσμό. Επιπλέον, η μελέτη στοχεύει στη διαμόρφωση ενός ιεραρχημένου πλαισίου εκπαιδευτικών προτεραιοτήτων, με τελικό σκοπο την ενίσχυση της ποιότητας της παρεχόμενης φροντίδας υγείας.

Για την επίτευξη του ερευνητικού σκοπού, έχει επιλεχθεί και εφαρμόζεται η μεθοδολογία Delphi, μια συστηματική, επαναληπτική διαδικασία που συνδυάζει ποιοτικά και ποσοτικά στοιχεία, με σκοπό την επίτευξη συναίνεσης μεταξύ μιας διεπιστημονικής ομάδας εμπειρογνωμόνων (expert panel).

Το expert panel της μελέτης αποτελείται από 40 άτομα από όλη την Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένων ιατρών και άλλων επαγγελματιών υγείας που εργάζονται σε κλινικό ή/και ακαδημαϊκό περιβάλλον και έχουν ως κεντρικό αντικείμενο ενασχόλησης το αλκοόλ, καθώς και όσων εργάζονται σε περιβάλλον ΠΦΥ ή/και ακαδημαϊκό περιβάλλον και έχουν ως βασικό αντικείμενο ενασχόλησης την ΠΦΥ. Επιπλέον, μέλη του expert panel αποτελούν άτομα που εργάζονται σε χώρους παροχής προληπτικής και ψυχοκοινωνικής φροντίδας υγείας, στον Εθνικό Οργανισμό Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ) καθώς και με βιωμένη εμπειρία διαταραχής χρήσης αλκοόλ.